Oude Italiaanse Toneelvorm Dellʼarte, ook wel bekend als Commedia dell’arte, is een theatertraditie die zijn oorsprong vindt in Italië in de 16e eeuw. Deze vorm van theater is bekend om zijn improvisatie, maskers en karakteristieke personages.
Commedia dell’arte werd populair in heel Europa, inclusief Nederland, waar het werd opgevoerd door reizende gezelschappen. Deze gezelschappen bestonden uit professionele acteurs die getraind waren in acrobatiek, zang en improvisatie. De voorstellingen waren vaak gebaseerd op komische situaties en de interactie tussen de personages.
Een van de meest opvallende kenmerken van Commedia dell’arte zijn de maskers die de acteurs dragen. Deze maskers vertegenwoordigen verschillende archetypische personages, zoals de domme dienaar (Arlecchino), de slimme dienaar (Brighella), de oude man (Pantalone) en de verliefde jongeling (Innamorati). Door het dragen van maskers konden de acteurs hun emoties en karaktereigenschappen overdrijven, waardoor de personages nog komischer werden.
Naast de maskers speelden ook improvisatie en interactie met het publiek een belangrijke rol in Commedia dell’arte. De acteurs hadden vaak alleen een globaal script en moesten improviseren op basis van de reacties van het publiek. Hierdoor waren geen twee voorstellingen hetzelfde en was er ruimte voor spontaniteit en creativiteit.
Hoewel Commedia dell’arte zijn hoogtepunt beleefde in de 16e en 17e eeuw, heeft de invloed van deze theatertraditie nog steeds invloed op hedendaagse theaterpraktijken. Veel van de personages en thema’s uit Commedia dell’arte zijn nog steeds herkenbaar in moderne komedies en sitcoms.
In Nederland zijn er nog steeds theatergezelschappen die zich laten inspireren door de oude Italiaanse toneelvorm. Door het gebruik van maskers, improvisatie en komische situaties proberen zij het publiek te vermaken en te verrassen, net zoals de acteurs dat deden in de 16e eeuw.
Kortom, Oude Italiaanse Toneelvorm Dellʼarte is een rijke en levendige theatertraditie die nog steeds van invloed is op het hedendaagse theater. Met zijn karakteristieke personages, maskers en improvisatie is Commedia dell’arte een unieke en tijdloze vorm van theater die blijft boeien en entertainen.